Ngày xuất bản13/07/2026
Thang nước từ D đến Z mà mọi người quen thuộc chấm kim cương trắng theo một tiêu chí duy nhất: viên đá ám vàng nhiều hay ít. D là không màu hoàn toàn và đắt nhất; càng xuống dưới càng ám vàng và càng rẻ.
Nhưng thang đó có điểm cuối. Khi sắc màu đậm vượt qua bậc Z, viên đá không còn được chấm theo thang trắng nữa. Nó chuyển hẳn sang một nhóm khác — fancy color — và toàn bộ logic định giá lộn ngược: từ đây, màu càng đậm càng hiếm và càng đắt.
Một viên vàng nhạt bậc W là viên kim cương trắng kém phẩm, rẻ. Cũng chất màu đó nhưng đậm hơn vài mức thì thành Fancy Yellow, và giá có thể gấp nhiều lần. Ranh giới giữa hai thế giới đó chỉ là một khoảng bão hoà rất hẹp.
Giá một viên fancy được quyết định bởi ba yếu tố, xếp theo mức độ quan trọng. Thứ nhất là TÔNG MÀU CHÍNH — hồng, xanh lam, vàng, lục, đỏ, tím. Thứ hai là ĐỘ BÃO HOÀ, tức màu đậm tới đâu, chấm theo thang Faint, Very Light, Light, Fancy Light, Fancy, Fancy Intense, Fancy Vivid, Fancy Deep. Thứ ba là ĐỘ ĐỒNG ĐỀU của màu trên toàn viên đá.
Mức độ hiếm thì chênh nhau khủng khiếp. Vàng và nâu champagne là nhóm phổ biến nhất, giá tiếp cận được và có sẵn hàng. Xám và đen cũng dễ tìm. Hồng thì hiếm hơn nhiều bậc, và sau khi mỏ Argyle ở Úc đóng cửa năm 2020 thì nguồn cung hồng chất lượng cao gần như cạn. Xanh lam hiếm hơn nữa. Còn đỏ thuần thì trên toàn thế giới chỉ đếm được chưa tới ba chục viên đã biết tới.
Màu sinh ra từ đâu cũng là chuyện đáng biết. Xanh lam do nguyên tố bo lẫn trong mạng tinh thể. Vàng do nitơ. Hồng và đỏ thì không do tạp chất nào cả — chúng đến từ biến dạng cấu trúc mạng dưới áp suất cực lớn, và chính vì thế mà hiếm tới vậy: đó là một tai nạn địa chất chứ không phải một thành phần hoá học.
Giờ tới điều hữu ích nhất cho người mua: với kim cương màu, CLARITY GẦN NHƯ KHÔNG QUAN TRỌNG. Màu đậm che khuất tạp chất rất hiệu quả. Một viên Fancy Vivid Yellow chấm SI1 nhìn bằng mắt thường vẫn hoàn hảo, trong khi một viên trắng cùng bậc SI1 đã có thể thấy chấm đen. Trả thêm tiền cho VS hay VVS trên một viên màu đậm là tiêu tiền vào thứ không ai nhìn thấy.
Cut cũng được tiếp cận khác hẳn. Với kim cương trắng, thợ cắt tối ưu góc để trả về nhiều ánh sáng trắng nhất. Với kim cương màu, thợ cắt tối ưu để LÀM ĐẬM MÀU — thường bằng cách cắt sâu hơn, giữ ánh sáng đi quãng đường dài hơn trong viên đá để hấp thụ màu nhiều hơn. Đó là lý do kim cương màu hay được cắt dáng radiant hay cushion thay vì tròn brilliant.
Hai cảnh báo trước khi mua. Thứ nhất, màu có thể được XỬ LÝ bằng chiếu xạ hoặc xử lý nhiệt áp suất cao, và viên đã xử lý rẻ hơn viên màu tự nhiên rất nhiều lần. Giấy kiểm định bắt buộc phải ghi rõ, nên với kim cương màu thì giấy GIA không phải tuỳ chọn mà là bắt buộc.
Thứ hai, ảnh chụp kim cương màu không đáng tin. Màu thay đổi rất mạnh theo nguồn sáng và theo nền chụp, và ảnh sản phẩm thường được chỉnh cho màu rực hơn thực tế. Với một khoản tiền lớn như vậy, hãy nhìn tận mắt dưới vài nguồn sáng khác nhau trước khi quyết.